एजेन्सी - वैज्ञानिकहरूले पहिलो जीवित रोबटले बच्चा जन्माउन सक्ने बताएका छन् । अमेरिकी वैज्ञानिकहरूले नै सृजना गरेको पहिलो जीवित रोबट सेनोबोट्सले बच्चा उत्पादन गर्न सक्ने उनीहरूले दाबी गरेका हुन् । तर, रोबटको उत्पादन बोटविरुवा र अन्य जनावरहरूमा भन्दा फरक हुने उनीहरूको भनाइ छ । हालै गरिएको एक अध्ययनमा उनीहरूले यस्तो निष्कर्ष निकालेका हुन् ।

अफ्रिकाको एउटा भ्यागुतो सेनोपोस लेभिसबाट सृजना गरिएका सेनोबोट्स एक मिलिमिटरभन्दा पनि न्यून फराकिला छन् । प्रयोगशालामा उनीहरू हिँडडुल गर्न र समूहमा काम गर्न सक्ने भएपछि ससाना बल्बहरूलाई सन् २०२० मा सार्वजनिक गरिएको थियो । युनिभर्सिटी अफ भर्माउन्ट, टफ्टस युनिभर्सिटी र हावार्ड युनिभर्सिटीको वायस इन्स्टिच्युट फर बायोलोजिकल्लीका इन्जिनियरहरूले बिरुवा वा जनावरहरूमा भन्दा बिल्कुलै फरक तरिकाको प्रजनन् विकास गरेको दाबी गरेका छन् । 

'अ‌ाविष्कारबाट हामी अचम्म परेका छौँ', टफ्टस युनिभर्सिटीका प्राध्यापक तथा निर्देशक मिसेल लेभिन भन्छन् । 

'भ्यागुताहरूले सामान्य तरिकाले नै बच्चा जन्माउछन् । तर, उनीहरूको बाँकी भ्रुणबाट कोषहरूलाई हटाइदिने तथा नयाँ वातावरणमा छोडिदिने हो भने उनीहरू नयाँ ढ‌ंगले  हिँडडुल गर्ने मात्र होइन, नयँ तरिकाले प्रजनन् समेत गर्छन् ।' उनी भन्छन् । 

रोबोट कि जीव ?

स्टिम सेल अनिश्चत कोष हुन् जसको विभिन्न प्रकारको कोषमा विकसित हुने क्षमता रहन्छ । सेनोबोट्स बनाउन अनुसन्धानकर्ताहरूले भ्यागुतोको भ्रुणको जीवित स्टिम कोषलाई नष्ट गरेर अन्डा निश्काशनका लागि छोडिदिएका थिए । जीनलाई कुनै परिवर्तन गरिएको थिएन् । 

'अधिकांशले यो सोच्छन् कि रोबट धातु र माटोबाट बनेका हुन् । रोबट केबाट बन्छ भन्ने विषय गौण हो । बरू यसले के गर्छ भन्ने महत्त्वपूर्ण विषय हो ।' प्राध्यापक तथा युनिभर्सिटी अफ भर्मन्टका विज्ञ जोश बोनगार्ड भन्छन्, 'बाहिरी रूपमा यो रोबट नै हो तर वास्तविक रूपमा भन्नुपर्दा भ्यागुतोको कोषाबाट वंशानुगत रूपमा बनाइएको जीव हो ।'

करिब तीन हजार कोषबाट बनाइएका सुरुमा गोलाकार देखिएका सेनोबोट्स नक्कल गर्न सकिने बोनगार्ड बताउँछन् । तर, यो दुर्लभ र विशेष परिस्थितमा मात्र हुने उनको भनाइ छ ।

सेनोबोट्सलाई अझै प्रभावकारी बनाउन कृत्रिम बौद्धिकताको सहयोगमा अनुसन्धानकर्ताहरूले अर्बाैं शरीरका आकारलाई परीक्षण गरेका थिए । परीक्षाण गर्न सुपरकम्प्युटरलाई सी अ‍ाकारमा ल्याइएको थियो । त्यो अ‍ाकार सन् १९८० को भिडियो गेम प्याक मेनसँग मिल्दथ्यो । 

यो अध्ययन वैज्ञानिक जर्नल पीएनएएसमा प्रकाशित छ ।

यदि तपाईंसँग कुनै लेखरचना वा मूलधारका मिडियाबाट किनारीकृत मुद्दा तथा विषयहरू छन् भने हामीलाई [email protected] मा पठाउनुहोस् ।

द मार्जिन

लेखकबाट थप...